Het Enneagram door Willem Jan van de Wetering

HET ENNEAGRAM
EEN SYMBOOL VOOR ZELFKENNIS EN SPIRITUELE GROEI

De mens zit vreemd in elkaar. We zijn allemaal hetzelfde, maar zijn toch allemaal verschillend. Ieder mens is uniek. Maar er zijn veel overeenkomsten tussen de verschillende type mensen. Je kunt de mens in verschillende typen onderverdelen. 

Dat kan volgens de archetypen (Jung), de twaalf sterrenbeelden (astrologie), nummers (numerologie), Enneatypen (Enneagram) en nog een aantal verdelingen.
De vraag die opkomt is welk systeem het beste is. Het antwoord is simpel; ze hebben allemaal met elkaar te maken. Als je karakter bepaald wordt via het sterrenbeeld zal je jezelf herkennen, bij je Enneatype doe je dat ook en via de numerologie eveneens. En de beschrijvingen zijn het meestal met elkaar eens. Het ene systeem is verfijnder dan het andere, het ene is beter werkbaar dan het andere, maar welk dat is ligt ook weer aan het type dat je bent.
Om het nog ingewikkelder te maken: je bent zelden het type dat je eigenlijk bent. Klinkt dat vreemd? Wen er dan maar aan. Je hebt een psychologisch zelf en een essentieel zelf. Je psychologische zelf is wie je speelt, wie jij je voelt. Je essentiële type is wie je in werkelijkheid bent. Vlak na je geboorte wordt je werkelijke persoonlijkheid al ontwikkeld. Dat is wie je in werkelijkheid bent. Bij je geboorte ligt een groot aantal zaken dan ook al vast. Een deel van de weg die je moet gaan is al uitgestippeld. Maar je hebt een vrije wil, dus de invulling moet je zelf doen. Al direct na de geboorte krijg je te maken met invloeden van buitenaf. Je ouders zijn daarin natuurlijk het belangrijkste, maar ook je broers en/of zusjes hebben invloed op wie je wordt. Daarna de vriendjes en vriendinnetjes, ooms en tantes, onderwijzers en de gebeurtenissen in je leven. Dat alles heeft betrekking op de vorming van je psychologische zelf. Het kan dus heel goed zijn dat je door de omstandigheden en de invloeden van anderen in je omgeving een ander psychologisch zelf krijgt dan je essentiële zelf. Het zal je duidelijk zijn dat werkelijke zelfontplooiing pas tot stand kan komen als je weet wie je werkelijk bent, dus vanuit je essentiële zelf.

Zelfontplooiing
Deze psychologische zelf van je bevalt heel goed. Je hebt deze al vele jaren dus je beweegt je er heel plezierig in. Sommige hebben echter het gevoel dat ze nooit helemaal zichzelf zijn. Veranderen is echter een groot probleem, want als je niet weet wie je bent en wie je denkt te zijn kan er nooit sprake zijn van verandering. Zelfontplooiing is noodzakelijk als jij je jezelf wilt ontwikkelen. Maar ontwikkelen betekent eigenlijk: de wikkel afnemen. Je kunt jezelf niet ontwikkelen als je niet vanuit je essentiële zelf opereert. Je moet er dus eerst achter komen wie je werkelijk bent. Vanuit die kracht kun je jezelf ontplooien Vanuit je essentiële zelf kun je het beste in balans komen.

 


DE DRIE CENTRA

Maar weinig mensen zijn echt in balans. De balans vinden is de moeilijkste opdracht.
We kennen drie centra van opereren: lichaam, hart en hoofd. Anders genoemd: woede, verdriet en intellect. Ieder mens heeft deze drie delen in zich. Maar het blijkt dat de balans tussen die drie centra ver te zoeken is. Bij iedereen is één centrum het sterkst ontwikkeld, een ander iets minder sterk en een derde bijna helemaal niet. Je hebt dus mensen die erg lichamelijk zijn. Ze kennen woede en reageren vanuit hun buik. Ze denken niet eerst na en gaan niet af op wat hun hart hen ingeeft. Er is geen balans. Ze begrijpen mensen die wel vanuit hun hart opereren totaal niet. Die mensen kennen verdriet en voelen met hun hart. Ze reageren totaal anders dan de andere groep die vanuit het hoofd werkt. Die denken na en reageren vanuit angst of vanuit 2het uitdagen van de angst. Een balans is er niet. En juist die balans is zo verschrikkelijk belangrijk.

Je merkt in de huidige maatschappij dat de balans er niet is. Er is veel woede, veel strijd en veel intellect. Reageren vanuit het hart is ver te zoeken. Weinigen reageren vanuit het hart. Één gevoel heeft de overhand, een ander is sterk ontwikkeld en de derde is nauwelijks aanwezig. Rust in de wereld kan alleen ontstaan als er een balans is tussen de drie centra. Vandaar dat er een sterke stroming aan het ontstaan is die vanuit het hart werkt. Zo blijven we in een dis-balans leven. Als je leert hoe je de balans in je leven kunt vinden zal je van de dis-balans geen hinder meer ondervinden. De mensen die het meest in balans zijn, zijn degenen die hun gevoel het beste ontwikkeld hebben.


DE NEGEN ENNEATYPEN

De drie centra kennen alle drie weer een onderverdeling in drie typen.
Daardoor ontstaan er negen typen die in het psychologische model "Het Enneagram" als Enneatypen worden aangeduid. Het Enneagram is een model. Via dit model is het relatief makkelijk om je psychologische zelf te ontdekken en van daaruit je essentiële zelf.

Het buikcentrum kent de drie typen : de Baas
de Bemiddelaar en
de Perfectionist.

Zij reageren alle drie vanuit het buikcentrum, kennen een woede als reactie en het zijn lichamelijke typen. Het zijn de mensen die vanuit hun lichaam reageren.
De Baas (8) is meestal groot en vors, heeft een duidelijke visie, weet waar hij voor staat. De Baas heeft een zwak punt en dat is onmacht. In een positie waarin hij de controle kwijt is en zich onmachtig voelt ontstaat woede. De Baas is dus op zoek naar macht om de onmacht te vermijden.

De Bemiddelaar (9), staat klaar voor de ander en vergeet zichzelf. Hij is de bemiddelaar die in conflicten heel goed de waarheid kan zien. Het is iemand die een mogelijkheid tot spiritualiteit heeft. Wat hij ook heeft is een zekere luiheid en een uitgestelde woede.
De woede komt dus vaak later naar boven.

De Perfectionist (1) heeft een hang naar perfectie. Alles kan altijd beter. Het is iemand die graag kritiek heeft op anderen en het zelf meestal goed doet. Hij heeft het idee imperfect te zijn, vandaar de hang naar het perfectionisme. Hij kan heel dwangmatig en rigide zijn. De Perfectionist kan snel woedend worden vooral als het niet zo gaat als hij verwacht of gepland heeft.


We komen bij het centrum van het hart, dat bestaat uit:
De Helper,
De Winnaar en
De Romanticus.

De Helper(2) staat altijd voor de ander klaar maar stelt zichzelf achter. De ‘minnaar/ minnares verleidt de ander met de ogen. Het zijn mensen die nooit hun ogen wegdraaien in een gesprek. Het zijn sterke mensen, ook vaak getypeerd als ‘de vrouw achter de sterke man'. Het zijn mensen die ervan genieten al de partner of collega/baas succes heeft. Ze houden zich graag op de achtergrond, maar vergeet ze niet te bedanken voor jouw succes.

De Winnaar (3) weet z'n doelen te stellen. Hij wil succes hebben en daar moet veel voor wijken. Nette kleding, mooie auto, mooie spullen zijn belangrijk voor de ‘winnaar'. Hij gaat altijd op z'n doel af, soms met omwegen, maar hij verliest het doel nooit uit het oog. De hang naar succes is de motor voor dit type.

De Romanticus (4) is een bijzonder mens. Meestal mooi, interessant, creatief en kunstzinnig. De ‘romanticus' wil ook het bijzondere van de ander. Het is zelfs vaak zo dat hij het onmogelijke wil, datgene dat onbereikbaar is. De ‘vier' zal er naar blijven streven en als het eenmaal bereikbaar is geworden blijkt het tegen te vallen. De negatieve kant van dit type is dat het nogal eens depressief kan zijn zonder dat de ander begrijpt wat de oorzaak kan zijn.

Het derde centrum is het intellect en bestaat uit:
De Waarnemer,
De Loyalist en
De Avonturier.

De Waarnemer (5) is een intellectueel. Hij denkt eerst na voor hij iets zegt. Hij kan goed luisteren, maar blijft kritisch. Hij probeert te begrijpen waar het om gaat en zal dan een standpunt innemen. Hij kan iets heel precies in één zin samenvatten. Hij valt niet erg op en is geen sociaal type en vindt het dan ook niet erg om alleen te blijven.
De Loyalist (6) is wel een sociaal type. Hij heeft een probleem met gezag. Of je ondergaat het gezag of je komt er tegen in opstand. Beide is bij de Loyalist mogelijk. Maar hij is meestal loyaal aan het gezag, aan het werk, aan de partner. Hij omringt zich graag met goede vrienden want die bieden bescherming tegen al het slechts in de wereld.
De Avonturier (7): het leven is een groot avontuur en je moet het allemaal meegemaakt hebben is het motto van type ‘zeven'. Hij maakt graag plezier en dat houdt tevens in dat pijn vermeden moet worden. Daardoor stelt hij nogal eens wat uit dat niet leuk is om te doen. Hij droomt van mooie vakanties, mooi partners, kleedt zich soms opvallend en kan luidruchtig zijn, maar is lief en laat ook wel eens zijn kwetsbaarheid zien.

Verbindingen
Misschien herken je je al in een type. Ieder mens is dus in basis één enneatype. Maar de verbindingen tussen de types zijn het bijzondere van het Enneagram. Omdat de nummers verbonden zijn is het een dynamisch model. Je bent dan wel in basis één type, maar je bent nooit alleen maar dat ene type. Je bent ook je twee vleugel types, je stresspunt en je prestatiepunt. Je ziet in het figuur dat de lijnen lopen tussen de ‘negen', ‘drie' en ‘zes', de zogenaamde driehoek en tussen de ‘één', ‘vier', ‘twee', ‘acht', vijf', ‘zeven' en weer de ‘één'. Er zit dus een dynamiek in het Enneagram. Als je in basis een één bent ben je ook een ‘twee en een ‘negen', je vleugeltypen en een ‘vier', je stresspunt en de ‘zeven', je ontspanningspunt. Door het Enneagram goed te bestuderen ontdek je dat je al die punten kunt gebruiken, zowel de sterke als de zwakke punten van dat type. ieder mens heeft dus zeker vijf karaktertypen tot zijn of haar beschikking. Als je die karaktereigenschappen bij je zelf kunt ontwikkelen, kijk je al heel anders tegen de werkelijkheid aan. Je kunt opeens veel beter met anderen omgaan, je anticipeert beter op situaties en je hebt meer brillen om door te kijken. Dat is de ongelooflijke kracht van dit model.

Spirituele groei
Het Enneagram is een model dat je allereerst laat inzien welke rol je speelt en vervolgens een routekaart laat zien om tot spirituele groei te komen. Ieder type heeft een hoger doel. Dat doen kan je nastreven door het Enneagram weer te zien als proces, als routekaart waarbij je start op 9 en weer op 9 eindigt.
Het proces van spirituele groei start op punt 9
Punt 9. Waar sta ik?
Bepalen waar je staat in je spirituele groei gebeurt niet bewust. Op dit punt ben je eigenlijk in een slaapstaat. Je bent tevreden, je mediteert, bent verbonden, overziet wat er is. Er is dus geen reden om naar verdere ontwikkeling te zoeken. Pas als je weet wáár je staat in je ontwikkeling, kun je zien dat er nog veel meer te ontdekken en ontwikkelen is. Dus kijk eens objectief naar je staat van zijn. Lees een boek dat je nog hebt liggen en waar je niet aan toegekomen bent of je loopt tegen dat boek aan. Soms ontdek je tijdens een gesprek met iemand dat er nog meer te doen is, dat je nog weinig weet. Zo'n besef betekent dat je een nieuw proces kunt gaan beginnen.

Punt 1. Wat wil ik?
Als de wake-upcall je wakker heeft geschud, is er een leegte ontstaan die graag gevuld wil worden. Je weet dat er meer is, dat je eigenlijk ook contact hebt met de bron waaruit alles ontstaat. Je dient eerst te bepalen wat je wilt. Welke kant wil je op, wat is spirituele groei voor je, hoe ga je dat praktisch invullen, hoe helpt deze groei je in je dagelijkse werkzaamheden?

Punt 2. Wat heb ik nodig?
Als je weet wat je wilt, kun je bepalen wat je nog nodig hebt. Op dit punt kun je het praktisch invullen, met een cursus bijvoorbeeld, maar het kan ook spiritueel. In deze fase van je proces maak je het contact met ‘boven', (gidsen of engelen). Het wordt al duidelijk wat je nodig hebt.

Punt 3. Waar haal ik dat?
Als je weet wat je nodig hebt, ga je op zoek naar hoe je eraan komt. Deze stap is het onderzoek naar waar je dat kunt krijgen. Op deze plek krijg je ook antwoorden op je vragen aan je gidsen of engelen. Zaken worden duidelijk gemaakt.

Punt 4. Wat houdt je tegen?
Deze plek is zowel het creatie- als het angstpunt. Als eerste is er de twijfel of jij het wel kunt, of het wel goed voor je is. Spirituele groei is vooral loslaten van dat wat je weet of hebt. Loslaten is lastig, want je weet nog niet wat ervoor in de plaats komt. Pak je angsten en twijfels aan, overstijg jezelf, vertrouw en maak verbinding met de energieën die je gaan helpen bij het creëren van de basis voor jouw spirituele pad.

Punt 5. Hoe pak je het aan?
Het ravijn is genomen en je staat aan de kant waar alles concreet gaat worden. Je hebt de blauwdruk voor je spirituele pad en nu kun je het gaan uitzetten. Hoe kun je het aan om dit heel concreet te maken en in te passen in je werk en je sociale leven.

Punt 6. Wat zeggen anderen?
Zodra je groei wordt ingezet, krijg je reacties van anderen. Koester die reacties en doe er iets mee. Kijk goed of het jaloezie, onbegrip of angst is, of dat het feedback is om jou iets duidelijk te maken, je verder te helpen, het pad geleidelijker te laten verlopen.

Punt 7. Doorzetten
Je laat je niet uit het veld slaan door de reacties, maar gaat die juist gebruiken. Je kunt nu doorzetten om naar een hoger plan te komen. Je zet de puntjes op de i door heel nauwgezet te luisteren en de aanwijzingen te gebruiken. Luister naar je gidsen en naar dierbaren om je heen en bepaal zelf wat je ermee doet.

Punt 8. Spirituele groei
Op dit punt kun je je groei deel laten zijn van je leven. Het is niet meer iets van jou, helemaal in stilte, in de veiligheid van je kamer of de cursus, maar deel van je dagelijks leven. Je bent gegroeid en je laat het zien.

Stap 9. Overzicht
Terug op punt 9 kijk je tevreden naar het pad dat je hebt afgelegd. Je bent je spirituele zelf, je bent op een ander niveau. Je weet ook dat je niet lang stil hoeft te staan. Nu mag je genieten en alles laten bezinken, maar er komt weer een moment dat je opnieuw het pad naar een ander niveau zult gaan lopen.

Gebruik dit bovenstaande als een blauwdruk voor elke groei die je maakt.


Willem Jan van de Wetering is Enneagram deskundige en auteur van vele boeken op dit gebied. Sinds 1994 bestudeert hij het Enneagram. Hij schreef de bestseller ‘Het Enneagram als weg naar Verandering'. Zijn nieuwste boek heet ‘Spiritualiteit met het Enneagram'. Hij geeft regelmatig lezingen en workshops en is docent aan de Enneagram University.

Diverse boeken van Willem Jan zijn op de Paraview beurzen te verkrijgen.


Deel ons met vrienden


Kortingsbon

Vraag hier je kortingsbon aan en maak o.a. kans op het winnen van een privéconsult.

Nieuwsbrief

Meld je aan voor onze maandelijkse nieuwsbrief met leuke aanbiedingen.

Social Media

De laatste Paraview nieuwtjes via onze Facebook en Twitter.

Win vrijkaarten

Maak kans op het winnen van vrijkaarten.

Android / Apple App

Handig! De Paraview App voor je Android / Apple telefoon of tablet.


Spirit4UMediumchatSpirituelewinkelErik de la Porte

OprechteMediumsAbonnement magazine ParaviewParaviewParaview